Balakanda Sarga 20 – bālakāṇḍa viṁśaḥ sargaḥ
|| daśarathavākyam ||
tacchrutvā rājaśārdūlō viśvāmitrasya bhāṣitam |
muhūrtamiva niḥsañjñaḥ sañjñāvānidamabravīt || 1 ||
ūnaṣōḍaśavarṣō mē rāmō rājīvalōcanaḥ |
na yuddhayōgyatāmasya paśyāmi saha rākṣasaiḥ || 2 ||
iyamakṣauhiṇī pūrṇā yasyāhaṁ patirīśvaraḥ |
anayā saṁvr̥tō gatvā yōddhā:’haṁ tairniśācaraiḥ || 3 ||
imē śūrāśca vikrāntā bhr̥tyā mē:’straviśāradāḥ |
yōgyā rakṣōgaṇairyōddhuṁ na rāmaṁ nētumarhasi || 4 ||
ahamēva dhanuṣpāṇirgōptā samaramūrdhani |
yāvatprāṇāndhariṣyāmi tāvadyōtsyē niśācaraiḥ || 5 ||
nirvighnā vratacaryā sā bhaviṣyati surakṣitā |
ahaṁ tatra gamiṣyāmi na rāmaṁ nētumarhasi || 6 ||
bālō hyakr̥tavidyaśca na ca vētti balābalam |
na cāstrabalasamyuktō na ca yuddhaviśāradaḥ || 7 ||
na cāsau rakṣasāṁ yōgyaḥ kūṭayuddhā hi tē dhruvam |
viprayuktō hi rāmēṇa muhūrtamapi nōtsahē || 8 ||
jīvituṁ muniśārdūla na rāmaṁ nētumarhasi |
yadi vā rāghavaṁ brahmannētumicchasi suvrata || 9 ||
caturaṅgasamāyuktaṁ mayā ca saha taṁ naya |
ṣaṣṭirvarṣasahasrāṇi jātasya mama kauśika || 10 ||
duḥkhēnōtpāditaścāyaṁ na rāmaṁ nētumarhasi |
caturṇāmātmajānāṁ hi prītiḥ paramikā mama || 11 ||
jyēṣṭhaṁ dharmapradhānaṁ ca na rāmaṁ nētumarhasi |
kiṁ vīryā rākṣasāstē ca kasya putrāśca kē ca tē || 12 ||
kathaṁ pramāṇāḥ kē caitānrakṣanti munipuṅgava |
kathaṁ ca pratikartavyaṁ tēṣāṁ rāmēṇa rakṣasām || 13 ||
māmakairvā balairbrahmanmayā vā kūṭayōdhinām |
sarvaṁ mē śaṁsa bhagavankathaṁ tēṣāṁ mayā raṇē || 14 ||
sthātavyaṁ duṣṭabhāvānāṁ vīryōtsiktā hi rākṣasāḥ |
tasya tadvacanaṁ śrutvā viśvāmitrō:’bhyabhāṣata || 15 ||
paulastyavaṁśaprabhavō rāvaṇō nāma rākṣasaḥ |
sa brahmaṇā dattavarastrailōkyaṁ bādhatē bhr̥śam || 16 ||
mahābalō mahāvīryō rākṣasairbahubhirvr̥taḥ |
śrūyatē hi mahāvīryō rāvaṇō rākṣasādhipaḥ || 17 ||
sākṣādvaiśravaṇabhrātā putrō viśravasō munēḥ |
yadā svayaṁ na yajñasya vighnakartā mahābalaḥ || 18 ||
tēna sañcōditau dvau tu rākṣasau sumahābalau |
mārīcaśca subāhuśca yajñavighnaṁ kariṣyataḥ || 19 ||
ityuktō muninā tēna rājōvācamuniṁ tadā |
na hi śaktō:’smi saṅgrāmē sthātuṁ tasya durātmanaḥ || 20 ||
sa tvaṁ prasādaṁ dharmajña kuruṣva mama putrakē |
mama caivālpabhāgyasya daivataṁ hi bhavānguruḥ || 21 ||
dēvadānavagandharvā yakṣāḥ patagapannagāḥ |
na śaktā rāvaṇaṁ sōḍhuṁ kiṁ punarmānavā yudhi || 22 ||
sa hi vīryavatāṁ vīryamādattē yudhi rākṣasaḥ |
tēna cāhaṁ na śaknōmi samyōddhuṁ tasya vā balaiḥ || 23 ||
sabalō vā muniśrēṣṭha sahitō vā mamātmajaiḥ |
kathamapyamaraprakhyaṁ saṅgrāmāṇāmakōvidam || 24 ||
bālaṁ mē tanayaṁ brahmannaiva dāsyāmi putrakam |
atha kālōpamau yuddhē sutau sundōpasundayōḥ || 25 ||
yajñavighnakarau tau tē naiva dāsyāmi putrakam |
mārīcaśca subāhuśca vīryavantau suśikṣitau || 26 ||
tayōranyatarēṇāhaṁ yōddhā syāṁ sasuhr̥dgaṇaḥ |
[* anyathā tvanunēṣyāmi bhavantaṁ saha bāndhavaiḥ | *]
iti narapatijalpanāddvijēndraṁ
kuśikasutaṁ sumahānvivēśa manyuḥ |
suhuta iva makhē:’gnirājyasiktaḥ
samabhavadujjvalitō maharṣivahniḥ || 27 ||
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīyē ādikāvyē bālakāṇḍē viṁśaḥ sargaḥ || 20 ||
